Na mílte duine ar fud na hÉireann le borradh leasa shóisialaigh a fháil

D’fhéadfadh na mílte duine ar fud na hÉireann leas a bhaint as borradh breise leasa shóisialaigh a d’fhéadfadh a dtuilleamh seachtainiúil a fheabhsú go mór.

Is féidir le scéimeanna ísealphá cabhrú le tacaíochtaí leasa shóisialaigh do dhaoine atá ag obair, costais sláinte agus cáin agus ÁSPC.

Íocaíocht Teaghlaigh Oibre

Is íocaíocht sheachtainiúil saor ó cháin í an Íocaíocht Teaghlaigh Oibre (WFP) chun tacú le daoine ar phá íseal. Tá sí ar fáil d’fhostaithe a bhfuil leanaí acu. Ní féidir leat WFP a fháil ach amháin má tá tú féinfhostaithe.

Chun WFP a fháil, ní mór d’ioncam seachtainiúil a bheith faoi bhun méid áirithe do mhéid do theaghlaigh. Is ionann an íocaíocht WFP a fhaigheann tú agus 60% den difríocht idir meánioncam seachtainiúil do theaghlaigh agus teorainn ioncaim WFP do mhéid do theaghlaigh.

Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora

Is íocaíocht í an Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora (OFP) do dhaoine faoi bhun 66 bliana d’aois atá ag tógáil leanaí gan tacaíocht ó pháirtí. Má tá Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora á fáil agat, ceadaítear duit méid áirithe a thuilleamh gach seachtain agus d’íocaíocht a choinneáil. Má tá leanaí agat agus mura bhfuil tú incháilithe do Íocaíocht Idirthréimhseach Cuardaitheora Poist, d’fhéadfá a bheith incháilithe d’Íocaíocht Idirthréimhseach Cuardaitheora Poist.

Íocaíocht Idirthréimhseach Cuardaitheora Poist

Is íocaíocht leasa shóisialaigh tástáilte de réir acmhainní í an Íocaíocht Idirthréimhseach Cuardaitheora Poist (JST) do dhaoine atá ina dtuismitheoirí aonair, a bhfuil a leanbh is óige idir 7 agus 13 bliana d’aois. Íoctar JST go dtí go mbíonn do leanbh is óige 14 bliana d’aois. Is féidir leat oibriú páirtaimseartha nó lánaimseartha. Ní chuirtear san áireamh an chéad €165 in aghaidh na seachtaine de thuilleamh comhlán ón obair, agus déantar measúnú ar leath an iarmhéid mar acmhainní.

Liúntas Fiontraíochta um Fhilleadh ar an Obair

Ligeann an Liúntas Filleadh ar an Obair Fiontraíochta duit méid áirithe de d’íocaíocht leasa shóisialaigh a choinneáil nuair a bheidh tú féinfhostaithe.

Íocaíochtaí Míchumais

Má tá íocaíocht míchumais tástáilte de réir acmhainní á fáil agat, amhail Liúntas Míchumais nó Pinsean na nDall, féadfaidh tú méid áirithe a thuilleamh ó obair gan tionchar a bheith aige ar d’íocaíocht.

Ó Mheán Fómhair 2026, má bhogann tú ó Liúntas Míchumais nó Pinsean na nDall chun dul i mbun oibre, beidh tú in ann do Liúntas Breosla a choinneáil ar feadh 5 bliana.

Má tá Sochar Breoiteachta á fháil agat (ar feadh 6 mhí ar a laghad) nó Pinsean Easláine, is féidir leat iarratas a dhéanamh ar Shochar Cumais Pháirtigh agus cuid de d’íocaíocht a choinneáil, ag brath ar cé chomh srianta is atá do chumas oibre.

Díbhinn Teaghlaigh um Fhilleadh ar an Obair

Cabhraíonn an Díbhinn Teaghlaigh um Fhilleadh ar an Obair (BTWFD) le teaghlaigh bogadh ó leas sóisialach isteach i bhfostaíocht. Íoctar é ar feadh suas le 2 bhliain. Chun cáiliú don BTWFD, ní mór duit féin agus do gach ball de do theaghlach (lena n-áirítear do chleithiúnach fásta) gach príomhíocaíocht leasa shóisialaigh a shíniú. Is féidir an BTWFD a íoc leis an Íocaíocht Teaghlaigh Oibre agus roinnt íocaíochtaí leasa shóisialaigh neamhphríomhúla eile.

Scéim Liúntais Leasa Fhorlíontaigh

Má tá tú ar ais ag obair nó má thosaigh tú post nua, féadfaidh tú Liúntas Leasa Fhorlíontaigh (SWA) a éileamh ar feadh suas le 30 lá agus tú ag fanacht le do phá. Is íocaíocht tástála acmhainní í an SWA.

Íocaíocht Riachtanas Breise

Is féidir leis an Íocaíocht Riachtanas Breise cabhrú leat le costas nach féidir leat a íoc as d’ioncam seachtainiúil. Braitheann an méid is féidir leat a fháil ar do chúinsí agus ar an gcineál cabhrach atá uait.

Forlíonadh Cíosa

Is tacaíocht ioncaim ghearrthéarmach í an Forlíonadh Cíosa do dhaoine san earnáil cíosa phríobháideach. Is íocaíocht tástála acmhainní í. Ní mór duit a bheith in ann an cíos a íoc ag tús do thionóntachta agus go raibh athrú suntasach tagtha ar do chúinsí, mar shampla, cuireadh ar uaireanta oibre laghdaithe go sealadach thú.

Sláinte

Ligeann cárta leighis agus cárta cuairte dochtúra teaghlaigh duit seirbhísí sláinte áirithe a fháil saor in aisce. De ghnáth, déantar measúnú ar d’ioncam chun a fháil amach an bhfuil tú incháilithe. Mura bhfuil tú incháilithe is féidir leat rochtain a fháil fós ar an Scéim Íocaíochta Drugaí.

Má tá tú dífhostaithe agus má tá tú ag filleadh ar obair lánaimseartha nó páirtaimseartha, is féidir leat do chárta leighis a choinneáil ar feadh 3 bliana ar choinníoll go bhfuil ceann amháin díobh seo a leanas á fháil agat ar feadh 12 mhí nó níos mó:

Sochar Cuardaitheora Poist
Liúntas Cuardaitheora Poist
Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora
Sochar Breoiteachta
Liúntas Míchumais
Pinsean Dall nó
Bhí tú ar scéim dreasachta fostaíochta nó ar scéim deiseanna oideachais

Má ghlacann tú le fostaíocht lánaimseartha, coinneoidh tú do chárta leighis ar feadh 3 bliana ón dáta a thosaíonn tú ag obair.

Má ghlacann tú le fostaíocht pháirtaimseartha, tosaíonn an tréimhse 3 bliana ón dáta a sháraíonn d’ioncam an treoirlíne ábhartha cárta leighis.

Beidh ort iarratas nua ar chárta leighis a chur isteach ag rá go bhfuil tú ag déanamh iarratais ar an mbonn seo. D’fhéadfadh baill teaghlaigh cleithiúnacha a bheith incháilithe chun a gcárta a choinneáil, fiú má thosaíonn siad ag obair le linn na tréimhse 3 bliana seo.

Cáin agus ÁSPC

Mura bhfuil tú ar phá íseal, b’fhéidir nach mbeidh tú faoi dhliteanas aon cháin a íoc toisc go bhfuil do chreidmheasanna agus faoisimh chánach níos mó ná nó cothrom leis an méid cánach atá dlite duit a íoc. D’fhéadfá a bheith incháilithe freisin chun cuid den cháin a d’íoc tú a fháil ar ais. Mar shampla, má tá costais leighis agat nó má íocann tú cíos. Faigh tuilleadh eolais faoi chreidmheasanna agus faoisimh chánach agus aisíocaíocht chánach a fháil.

Ní íocann daoine a bhfuil ioncam faoi bhun €13,000 acu an Muirear Sóisialta Uilíoch (USC). Má tá ró-íocaíocht cánach ioncaim nó Muirear Sóisialta Uilíoch déanta agat, is féidir leat aisíocaíocht cánach a éileamh. Tá tuilleadh eolais faoi cháin ar fáil ó na Coimisinéirí Ioncaim freisin.

Má thuilleann tú idir €38 agus €352 ní gá duit ÁSPC a íoc. Mar sin féin, íocann d’fhostóir ÁSPC a chabhraíonn leat sochair leasa shóisialaigh a chlúdach. Is féidir tuilleadh eolais a fháil inár ndoiciméad faoi dhualgas d’fhostóra árachas sóisialta a íoc.

Má tá tú 65 bliain d’aois nó níos sine, ní gá duit cáin ioncaim a íoc má tá d’ioncam faoi bhun méid áirithe ar a dtugtar an teorainn díolúine. Má tá tú féin nó do chéile nó do pháirtnéir sibhialta os cionn 65 bliain d’aois, is féidir leat an Creidmheas Cánach Aoise a fháil. Tá eolas faoi theorainneacha díolúine agus faoiseamh cánach atá ar fáil i mbileog eolais na gCoimisinéirí Ioncaim, Díolúine Cánach agus Faoiseamh Imeallach (IT 8) (pdf).

Le haghaidh tuilleadh eolais, tabhair cuairt ar Fhaisnéis do Shaoránaigh.