Éilíonn Teachta Dála clár poiblí de ionaid sonraí in Éirinn

Tá na Daonlathaigh Shóisialta ag iarraidh reachtaíocht a thabhairt isteach a dhéanfadh clár poiblí d’ionaid sonraí éigeantach. Bheadh ​​sonraí sa chlár sin maidir lena suíomhanna, a n-astaíochtaí carbóin, a riachtanais fuinnimh agus an méid uisce a úsáideann siad.

Tá Bille foilsithe ag an bpáirtí chun clár a bhunú a chuirfeadh d’oibleagáid ar ionaid sonraí “príomhfhaisnéis” a fhoilsiú faoina n-oibríochtaí.

Faoin teideal *An Bille um Thrédhearcacht Ionaid Sonraí 2026*, mhínigh Jennifer Whitmore, Teachta Dála de chuid na nDaonlathaithe Sóisialta, go n-áireofaí san fhaisnéis sin méid an ionaid, a shuíomh, an méid fuinnimh agus uisce a ídíonn sé, agus chomh héifeachtúil is atá sé ag baint úsáide as acmhainní.

“Tá na hionaid sonraí ag déanamh neamhaird iomlán den cheanglas sin; sin an fáth a bhfuil sé fíorthábhachtach go mbeadh reachtaíocht náisiúnta againn a thugann smacht éigin don rialtas ar a bhfuil le déanamh ag na hionaid sonraí.”

De réir na Príomh-Oifige Staidrimh (CSO), b’ionann na hionaid sonraí, le chéile, agus 23% d’iomlán an leictreachais a tomhaiseadh in Éirinn in 2025.

Léiríonn figiúirí ó EirGrid go bhféadfadh an céatadán sin ardú go 30% faoin mbliain 2030.

“Is píosa reachtaíochta fíorthábhachtach é seo. Tá fás an-tapa tagtha ar líon na n-ionad sonraí sa tír seo le deich mbliana anuas – chomh mór sin go bhfuil siad ag úsáid 23% dár leictreachas anois,” a dúirt an tUasal Whitmore.

“Mar sin féin, bhí an fás sin faoi cheilt ag rúndacht den chuid is mó, chomh maith le cur i láthair claonta ón Rialtas maidir leis na hionaid sonraí. Dá bhrí sin, tá sé tábhachtach go mbeadh na fíricí agus na figiúirí le feiceáil go soiléir, ionas go mbeadh a fhios ag lucht déanta beartas agus reachtaíochta cad iad na sonraí sin, agus go bhféadfaidís iad a úsáid agus beartais á bhforbairt.

“Chomh maith leis sin, ní mór don phobal a bheith ar an eolas go díreach faoi na hacmhainní a úsáideann na hionaid sonraí, agus faoin gcostas a bhaineann leo don Stát – rud atá riachtanach, i ndáiríre, faoi reachtaíocht an Aontais Eorpaigh.” Sa bhliain 2023, thug treoir ón Aontas Eorpach isteach ceanglais éigeantacha maidir le tuairisciú poiblí do lárionaid sonraí a bhfuil éileamh cumhachta acu os cionn 500 kW.

Dúirt an tUasal Whitmore nach bhfuil ach 18 de na 123 lárionad sonraí in Éirinn tar éis cloí leis an treoir sin.

“Tá na lárionaid sonraí ag déanamh neamhaird iomlán den cheanglas sin, agus sin an fáth a bhfuil sé fíorthábhachtach go mbeadh reachtaíocht náisiúnta againn a thugann smacht éigin don Rialtas ar an méid a gcaithfidh na lárionaid sonraí a dhéanamh,” a dúirt an Teachta Dála do Chill Mhantáin.

Dúirt sí freisin go bhféachann na lárionaid sonraí ar an Rialtas mar údarás atá “ró-bhog”, agus nár cheart cead iomlán a thabhairt dóibh gníomhú mar is mian leo.

Chuir an Teachta Dála i gcoinne maímh freisin go gcuireann lárionaid sonraí ar chumas thart ar 875,000 post a bheith ann in Éirinn, á rá gur “moladh áiféiseach” é sin.

“Go bunúsach, tá siad ag áireamh gach duine a osclaíonn a ríomhaire glúine agus a logálann isteach,” a dúirt sí.