An tAire Cosanta ar cuairt chuig síochántóirí Éireannacha sa Liobáin

Tá an tAire Cosanta tar éis an scrios i nDeisceart na Liobáine a chur i gcomparáid le “crith talún”, agus í ag rá go léiríonn an taithí ó Gaza go bhfuil gá le láithreacht leanúnach sa réigiún chun monatóireacht a dhéanamh.

Thug Helen McEntee cuairt ar shaighdiúirí Éireannacha atá ag fónamh le Fórsa Eatramhach na Náisiún Aontaithe sa Liobáin (UNIFIL) Dé Luain, tráth a bhfuil an misean ag ullmhú chun deireadh a chur leis féin, tar éis do Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe gan aontú lena leanúint ar aghaidh.

Dúirt an tUasal McEntee go bhfuil “timpeallú” déanta anois ag Fórsaí Cosanta Iosrael (IDF) ar Shuíomh 2-45 de chuid na Náisiún Aontaithe — ar a dtugtar Camp Shamrock — agus go bhfuil ionaid nua bunaithe acu san áit a mbeadh fórsaí armtha na Liobáine.

Ag labhairt di ón mbonn le tuairisceoirí in Éirinn, dúirt an tAire: “Agus deireadh ag teacht le UNIFIL, is dócha go dtiocfaidh deireadh leis an láithreacht anseo go sonrach freisin.

“Agus dar liomsa, sin an dúshlán is mó, mar is é an rud atá á fheiceáil againn anseo ná go díreach an rud a chonaiceamar ag tarlú i nGaza.

“Nuair nach mbíonn aon duine ar an talamh chun monatóireacht a dhéanamh agus tuairisc a thabhairt ar an méid atá ar siúl, ní bhíonn a fhios agat cad atá ag tarlú anseo — agus tá a fhios againn gurb amhlaidh an scéal i nGaza faoi láthair.”

Ag cur síos di ar an turas ó cheanncheathrú UNIFIL i mBeirut go Camp Shamrock, dúirt sí: “Ní féidir liom cur síos a dhéanamh air ach a rá go bhfuil an chuma ar an scéal go bhfuil crith talún tar éis bualadh gach áit — ach ní crith talún atá i gceist.

“Tá gach sráidbhaile dá ndeachaigh muid tríd, seachas ceann amháin, scriosta go hiomlán.

“Tá gach teach, gach foirgneamh a bhí ina sheasamh, agus gach gluaisteán scriosta, agus níl aon chomhartha beatha le feiceáil — rud atá thar a bheith uafásach.”

Ag machnamh di tuilleadh ar an turas trí na ceantair ina bhfuil daonra Moslamach Síach den chuid is mó — ceantair atá laistigh de limistéar oibríochta na hÉireann — dúirt sí: “Na sráidbhailte sin ar fad ar ghabh muid tríothu ina bhfuil daoine ina gcónaí, is sráidbhailte Críostaí iad sin.

“Agus cé nár tharla an scrios céanna dóibh, de réir an eolais a tugadh dom anseo, tá laghdú tagtha ar líon na ndaoine sna bailte sin freisin.” “Agus tá daoine ansin atá an-eaglach; cé go bhfuil ár gcuid saighdiúirí i láthair, tá siad in ann doiciméadú a dhéanamh ar an méid atá tarlaithe, ach nuair a imeoidh UNIFIL, fágfar pobail éagsúla ina ndiaidh, agus ní bheidh aon bhealach ar chor ar bith ann chun a fheiceáil cad atá á dhéanamh ag fórsaí cosanta Iosrael (IDF).”

Dúirt an tAire McEntee go mbeidh sé “an-deacair go deo arís” na bailte agus na sráidbhailte sin a atógáil.

Tá cuid mhór den phlé in Éirinn maidir le deireadh a chur le misean UNIFIL dírithe ar phleananna an Rialtais chun an sásra ‘glas trífhillte’ (triple lock) a bhaineann le himscaradh thar lear a leasú. Dúirt an tAire go gcaithfear a chinntiú go leanfaidh Éire uirthi ag coinneáil láithreachta sa Liobáin.

Faoin gcóras reatha, ní féidir le hÉire níos mó ná 12 saighdiúir a imscaradh thar lear mura bhfaightear ceadú ón NA, chomh maith le ceadú ón Rialtas agus ón Dáil.

Tá sé beartaithe ag an Rialtas an ceanglas maidir le ceadú foirmiúil ón NA a bhaint, agus é a athsholáthar le coinníoll go gcaithfidh na himscarthaí a bheith i gcomhréir le Cairt na Náisiún Aontaithe.

Áitíonn an Rialtas go gcuirfidh sé seo cosc ​​ar na cúig bhall bhuan den Chomhairle Slándála — an Rúis, an tSín, an Ríocht Aontaithe, na Stáit Aontaithe agus an Fhrainc — a gcumhacht fíto a úsáid i gcoinne misin síochánaíochta na hÉireann, ar nós UNIFIL.

Dar le léirmheastóirí, is iarracht é seo chun na cosaintí bunúsacha a bhaineann leis an ‘nglas trífhillte’ a bhaint, chun an polasaí neodrachta atá ag Éirinn le fada a lagú, agus chun teacht go praiticiúil ar aon líne le NATO.

Maíonn siad freisin go gceadaíonn an córas reatha do Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe misean den sórt sin a cheadú, fiú mura bhfuil ceadú faighte ón gComhairle Slándála.

Áirítear sa Bhille freisin dréachtmholtaí chun forálacha a leasú a bhaineann le himscaradh pearsanra ó Óglaigh na hÉireann in oibríochtaí chun daoine a aslonnú (nach mbaineann le comhrac) agus in oibríochtaí “forfheidhmithe síochána”.

Agus í ag freagairt ceiste faoi rabhaidh ón iar-Uachtarán Michael D. Higgins — go bhfuil Éire ag bogadh i dtreo comhghuaillíochtaí míleata — dúirt an tAire McEntee: “Tá go leor reitric ann, agus tá go leor tuairimí á gcur chun cinn go mbeimid ag cur iallach ar dhaoine rudaí a dhéanamh, agus go mbeimid ag cur iallach ar ár saighdiúirí dul in áiteanna áirithe.

“Is rogha de chuid na hÉireann a bheidh ann i gcónaí.” Dúirt sí freisin: “An rud a athróidh ná nach mbeimid i gcás ina bhféadfadh cúig thír, a bhfuil véite buan acu ar Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe, a ordú go gcaithfimid éirí as post a bhfuil cead faighte againn cheana féin ina leith ar leibhéal an Rialtais.”

Cé go bhfuil UNIFIL – a bhfuil sainordú aige maidir le cothabháil na síochána – ag laghdú a láithreachta, tá sé molta ag an Aontas Eorpach misean a bhunú chun tacú le fórsaí armtha na Liobáine.

Nuair a fiafraíodh di an gcreidfeadh sí go gciallódh páirt a ghlacadh sa mhisean sin athrú ar sheasamh na hÉireann – ó chothabháil na síochána go dtí forfheidhmiú na síochána sa Liobáin – dúirt an tAire McEntee go bhfuil trúpaí Éireannacha imlonnaithe cheana féin chun an tsíocháin a fhorfheidhmiú in áiteanna eile.

Dúirt sí: “Baineann sé leis an gcumas rogha a dhéanamh maidir leis an méid a oireann dúinn mar thír, agus cén rud ar mhaith linn cur leis.

“Ní hamhlaidh go mbeidh orainn páirt a ghlacadh in aon mhisean de chuid an Aontais Eorpaigh; is cinneadh é sin a dhéanaimid féin i gcónaí.

“Ach maidir leis an ‘trí ghlas’ (triple lock) faoi láthair: i gcásanna ina bhfuil trúpaí againn ar an talamh i mbun misin, ach nach féidir leo fanacht ná cur leis an obair ar an mbealach céanna a thuilleadh de bharr cinntí a rinne tíortha eile – agus sin croí na ceiste – ní athróidh ár seasamh neodrach.”

Bhí an tAire i láthair freisin ag searmanas bronnta bonn do bhaill den 128ú Cathlán Coisithe, mar aitheantas ar an tseirbhís agus an tiomantas a léirigh siad le linn “tréimhse a bhí thar a bheith dúshlánach” do mhisean na Náisiún Aontaithe.

Dúirt an Ceann Foirne, an Leifteanant-Ghinearál Rossa Mulcahy: “Tá na coinníollacha ina n-oibríonn ár gcuid trúpaí deacair agus dúshlánach, ach tá siad an-inniúil, tá oiliúint mhaith orthu, agus tá an trealamh agus na scileanna acu chun a misean a chur i gcrích anseo i dtimpeallacht dhúshlánach.”

Dúirt sé freisin: “Táimid ag déanamh ullmhúchán anois don chéad chathlán eile – an 69ú Grúpa Coisithe – a thiocfaidh amach sna seachtainí amach romhainn. Tosóidh siadsan ansin ar phleanáil agus ar chur i gcrích an aistarraingthe, maidir lenár dtrealamh agus ár bpearsanra, go luath sa bhliain 2027.”

Dúirt an Leifteanant-Ghinearál Mulcahy go dtabharfaidh an t-aistarraingt deis chun “athshocrú” a dhéanamh agus chun machnamh a dhéanamh ar roghanna do mhisin sa todhchaí.

Dúirt sé: “Táim muiníneach go mbeidh deiseanna ann dúinn in 2027 nó 2028.”

I measc na roghanna a d’fhéadfadh a bheith ann do mhisin sa todhchaí, tá rannpháirtíocht leanúnach sa Bhoisnia nó sa Chosaiv. “Táimid ag scrúdú na roghanna a d’fhéadfadh teacht chun cinn sna 12-18 mí amach romhainn; déanfaidh mé moltaí don Roinn agus don Aire, agus ansin beidh sé faoin Rialtas cinneadh a dhéanamh maidir le cibé acu an nglacfaidh Óglaigh na hÉireann páirt, ar bhealach nua, i gceann de na misúin sin.”