Sochraid an lúthchleasaí Oilimpeach Éireannach Ciara Mageean i gContae an Dúin
Ghlac Mageean, as Porta Ferry i gContae an Dúin, páirt thar ceann na hÉireann ag Cluichí Oilimpeacha Rio 2016 agus Tóiceo 2020
Ag sochraid an lúthchleasaí Oilimpeach Ciara Mageean, chuala lucht an bhróin faoin diongbháilteacht a bhí aici lá a bheadh i gcuimhne go deo a thabhairt d’aíonna a bainise, agus í ag pósadh grá a saoil tamall gairid roimh a bás.
Fuair an iar-chraobhchomórtais Eorpach sa rás 1,500 méadar – a raibh ailse na n-inní uirthi – bás Dé Domhnaigh, agus í 34 bliain d’aois.
Ghlac Mageean, as Porta Ferry i gContae an Dúin, páirt thar ceann na hÉireann ag Cluichí Oilimpeacha Rio 2016 agus Tóiceo 2020.
Rinne sí stair sa bhliain 2024 nuair a bhuaigh sí bonn óir Eorpach sa Róimh; ba í an dara lúthchleasaí riamh, i ndiaidh Sonia O’Sullivan, a bhain teideal Eorpach aonair amach d’Éirinn.
Sa bhliain 2025, nocht sí go raibh ailse na n-inní, céim a ceathair, diagnóisithe aici, agus go raibh an galar dóchúil marfach.
Phós Mageean a páirtí le fada an lá, Tommy Moran, an mhí seo caite.
Reáchtáladh searmanas i Halla Cathrach Bhéal Feirste, agus ina dhiaidh sin bhí ceiliúradh níos mó ar siúl i gCaisleán Darver i gContae Lú.
Dé Máirt, shiúil na céadta duine i mórshiúl na sochraide agus cónra an reathaí cháiliúil á iompar isteach i bhforais Eaglais Naomh Pádraig ina baile dúchais, Porta Ferry.
Bhí líne imreoirí óga ó Chlub Lúthchleas Gael Porta Ferry – áit ar imir Mageean camógaí ina hóige – ar gach taobh dá fear céile agus dá muintir agus a corp á thabhairt isteach i gclós na heaglaise.
Chruthaigh na himreoirí garda onóra agus an chónra á tabhairt isteach san eaglais roimh an Aifreann Sochraide.
Ba é an tAthair Martin Kelly a thug an seanmóir; bhí sé ina shagart paróiste i Naomh Pádraig idir 2000 agus 2009, agus bhí aithne aige ar Mageean ón uair a bhí sí ocht mbliana d’aois.
Labhair sé faoin bpósadh a bhí ag an lúthchleasaí Oilimpeach le déanaí, agus faoin gcaoi a raibh sí meáite ar “ócáid shómasach, i gcuimhne” a sholáthar dá haíonna.
Ag labhairt le hUasal Moran, dúirt sé leis: “ba tusa grá a saoil”. Ag cur síos ar cheiliúradh an lánúin, dúirt an sagart: “Bhí dhá ócáid ann dá bainis agus bhí sí ag taitneamh go geal sa dá cheann acu, i lár an aonaigh i gcónaí. Chonaic mé í ag damhsa agus ag canadh, lán de lúcháir agus an-sásta go raibh sí in ann a lá mór a cheiliúradh le Tommy.
“Bhí sí meáite ar lá a thabhairt do chách a bheadh i gcuimhne acu go deo. Tar éis an dara ceiliúradh, d’fhill sí ar a leaba san ospís agus sin é – chuaigh a sláinte in olcas de réir a chéile, ach sheas sí an fód go dtí an Domhnach seo caite, Féile na Naomh Uile. Nach lá oiriúnach é sin! Bhí a teaghlach thart uirthi nuair a d’imigh sí ar shlí na fírinne go síochánta.”
Dúirt an tAthair Kelly go raibh dhá nóiméad ar leith i ngairm lúthchleasaíochta Mageean a d’fhan go láidir ina chuimhne.
“An chéad cheann ná nuair a d’fhill sí abhaile go Porta an Fhearaigh tar éis di bonn airgid a bhaint amach ag craobhchomórtais dhomhanda faoi 18 i gCeanada,” a dúirt sé.
“Nuair a shroich sí an calafort ar an mbád farantóireachta ó Loch Cuan, bhí slua mór de mhuintir Porta an Fhearaigh ann chun fáilte a chur roimpi. Tháinig sí den bhád ar an gcé, díreach mar a bheadh bandia óg na farraige ag teacht ón loch, í fillte sa trídhathach, agus gáire uirthi a chuirfeadh teas i gcroí gach duine. Thug sí barróg chomh te sin dom – níorbh fhéidir barróg níos teo a shamhlú. Choinnigh mé an nóiméad sin go daor i mo chuimhne i gcónaí. Agus bhíomar go léir chomh bródúil aisti.
“An dara nóiméad a sheasann amach dom ná an ceann a tharla sa Róimh, ag cluiche ceannais na gCraobhchomórtais Eorpacha in 2024. Ar an stráice deireanach, bhí sí sa tríú háit, taobh thiar de bheirt reathaithe a bhí tar éis í a ghlasáil isteach. Dúirt sí léi féin: ‘Ní bheidh sé chomh héasca sin imreoir camógaíochta as Porta an Fhearaigh a ghlasáil isteach!’ Mar sin, d’fhan sí go foighneach go dtí gur tháinig bearna, agus ansin ghearr sí tríd mar a ghearrfadh scian trí im. Shroich sí an líne chríochnaithe agus a lámha in airde aici – bhain sí an bonn óir amach agus í ina curadh Eorpach.”
Chuir sé leis: “Sheas sí ar an ardán buaiteoirí, fillte sa trídhathach, agus í ag éisteacht le hamhrán náisiúnta na hÉireann. Bhí deora inár súile go léir, agus ár gcroíthe ag pléascadh le lúcháir agus le bród.”
Thug an tAthair Kelly le fios gur thug sé cuairt ar Mageean ina seomra san ospís sna seachtainí roimh a bás. Dúirt sé gur labhair siad faoin “dúshlán mór deireanach” — an bás — agus é ag riaradh sacraimint na n-othar di.
Dúirt an sagart gur mhol Mageean ansin go rachfaidís amach ag siúl.
“Níorbh fhéidir liom a chreidiúint. Ní raibh mé ag súil leis sin,” a dúirt an tAthair Kelly.
“Dúirt mé ‘cinnte’, agus mé ag ceapadh go mbeadh sé éasca; mar gheall ar a riocht féin, bheadh mé in ann — fiú agus mé 85 bliain d’aois — coinneáil suas léi, ach do Chiara, ní siúlóid ghnáthúil a bhí anseo ar chor ar bith.
“Shiúil muid timpeall cúpla sráid in aice leis an ospís, agus nuair a shroicheamar an barr, dúirt sí: ‘déanaimis cuairt eile’. B’fhearr liom titim i laige! Ansin dúirt sí: ‘téimis ar ais go dtí an seomra’.”
“Agus muid ag dul síos, thuig sí go raibh deacracht agam, agus dúirt sí: ‘Lig dom do lámh a thógáil.’
“Bhuel, tá beagán den fhear ‘láidir’ fós ionam, mar sin bhí leisce orm. Ní raibh an nós sin agam, lámh a thógáil le duine eile. Ach ansin, ghéill mé.
“Ceann de na chuimhneacháin is sona agus is luachmhaire atá agam ná an uair a thóg Ciara Mageean mo lámh agus muid ag siúl ar ais go dtí a seomra — cúpla seachtain amháin sular imigh sí ar shlí na fírinne. Go raibh maith agat, a Chiara, ó chroí. Guigh orainn go léir, le do thoil, agus lean ort ag coinneáil greim láimhe orainn agus muid ar ár n-aistear tríd an saol, ar an mbealach chuig an bhflaitheas, áit a mbeimid go léir le chéile arís.”
Ag deireadh an tseanmóra, luaigh an tAthair Kelly ómós a fágadh ar Facebook ó dhuine nach raibh aithne phearsanta aige ar Chiara Mageean, ach a chuir síos uirthi mar “dhuine fíor-iontach, thar a bheith cumasach agus spreagúil; duine a raibh misneach, umhlaíocht, gáire a scaip áthas ar dhaoine eile, agus spiorad do-chloíte aici — tréithe a bhain le croíthe i bhfad i gcéin, i bhfad níos faide ná saol an lúthchleasaíochta”.
Luaigh an sagart ansin an chuid deiridh den ómós ar líne: “Ní théann na soilse is gile in éag go deo. Maireann a dteas i gcroíthe na ndaoine ar bhain siad leo.”
Bhí an Chéad Aire i Stormont, Michelle O’Neill; ceannaire an SDLP, Claire Hanna; uachtarán Chumann Lúthchleas Gael (CLG), Jarlath Burns; agus an gleacaí Éireannach Rhys McClenaghan — a bhuaigh bonn óir sna Cluichí Oilimpeacha — i measc na ndaoine a bhí i láthair ag an tsolibh.
Bhí cúntóirí ón Uachtarán Catherine Connolly agus ón Taoiseach Micheál Martin i láthair ag an tsolibh chomh maith.
D’fhág Ciara ina diaidh a tuismitheoirí, Christopher agus Catherine; a deirfiúracha, Máire agus Nuala; agus a deartháir, Brendan.