Daoine mór le rá sa pholaitíocht ag slán a fhágáil ag Gerry Collins

Dúradh ag Aifreann a shsochraide Déardaoin seo gur léirigh an eachtra inar thaistil an tAire Gnóthaí Eachtracha ag an am, Gerry Collins, ó Damascus – tar éis dó cabhrú leis an ngiall Brian Keenan a shaoradh sa bhliain 1990 – go dtí Tournafulla d’Aifreann sochraide sagairt pharóiste, an cineál státaire idirnáisiúnta a bhí ann; fear nár chaill an ceangal a bhí aige leis an bpobal áitiúil riamh.

Bhí an Taoiseach Micheál Martin, Aide-de-Camp an Uachtaráin Catherine Connolly, an t-iar-Thaoiseach Bertie Ahern, chomh maith leairí agus comhairleoirí ó Fhianna Fáil, i measc an tslua a bhí i láthair in Eaglais na Deastógála i mbaile dúchais an Uasail Collins, Mainistir na Féile. Fuair ​​an fear 88 bliain d’aois bás Dé Domhnaigh tar éis tinnis a d’fhulaing sé go cróga.

Tuairiscíonn an Limerick Leader / Limerick Live gur cuireadh moill ar an Aifreann mar gheall ar an líon mór daoine a bhí ag fanacht sa phasáiste chun comhbhrón a dhéanamh le bean chéile an Uasail Collins, Hilary, agus le baill dá theaghlach. Bhí scuaine fhada ann arís chun ómós a léiriú tar éis don Aifreann críochnú.

Chuir an tUasal Collins tús lena ghairm fhada pholaitiúil nuair a toghadh chun Dáil Éireann é den chéad uair sa bhliain 1967; bhuaigh sé suíochán i bhfothoghchán i gceantar Luimnigh Thiar tar éis bhás a athar, James Collins. Atoghadh an tUasal Collins i ngach olltoghchán ina dhiaidh sin, go dtí gur éirigh sé as a shuíochán i nDáil Éireann sa bhliain 1997. Bhí sé ina Fheisire de Pharlaimint na hEorpa do chúige Mumhan chomh maith, idir 1994 agus 2004.

Dúirt an príomhcheiliúraí, an Monsignor Tony Mullins, gur léiriú iontach a bhí i láithreacht an oiread sin daoine ar an ngrá agus an meas a bhí ag daoine ar an Uasal Collins.

“Fear carismatach a bhí ann, a raibh cumas nádúrtha iontach aige chun ceangal a dhéanamh le daoine. Bhí mealltacht nádúrtha ag baint leis a bhí in ann an garda a chur síos ag daoine agus a bhí an-tarraingteach ag an am céanna. Chaith sé go measúil agus go cúirtéiseach le gach duine, beag beann ar a ndearcadh polaitiúil nó a dtuairimí féin.

“Níl aon amhras ach gur bhain Gerry taitneamh as a chuid oibre mar pholaiteoir, agus níor laghdaigh a spéis sa saol poiblí ná i gcúrsaí na tíre seo riamh. Go deimhin, d’fhan sé an-suimithe agus gníomhach go dtí an deireadh thiar thall.” Agus deir sé sin go leor faoin doimhneacht tiomantais agus faoin díograis a bhí aige don obair ar chaith sé a shaol ar fad di.”

Dúirt an Monsignor Mullins go raibh an tUasal Collins ar a shuaimhneas i gcuideachta gach duine.

“Chuir sé am ar leataobh do gach duine, agus rud tábhachtach, bhí a fhios aige conas éisteacht. Bhí sé cineálta agus lách ina chaidreamh le daoine. Agus dá mbeadh rud éigin a d’fhéadfadh sé a dhéanamh chun cabhrú, dhéanfadh sé é. Iad siúd a tháinig chuige ag lorg comhairle nó cabhrach, fuair siad ann ní hamháin toilteanas chun cabhrú, ach láithreacht a thug misneach agus suaimhneas dóibh freisin.

“Bhí sé de chumas aige daoine a chur ar a suaimhneas, agus a chur in iúl dóibh go raibh tábhacht lena gcuid imní agus nach raibh siad ina n-aonar ina gcruachás. Níl aon amhras orm ach gurbh é an creideamh daingean a bhí aige – gur fiú a chuid ama, a fhuinnimh agus a thiomantais a chaitheamh le haon rud a d’fhéadfadh sé a dhéanamh mar ionadaí poiblí chun saol a chomhshaoránach a fheabhsú – an bunús a bhí leis an tuiscint dhomhain a bhí ag Gerry ar sheirbhís phoiblí agus ar dhualgas poiblí. Ní hamháin gur chonaic sé é seo mar fhreagracht, ach mar chineál misin.”

I measc na siombailí a bhain le saol an Uasail Collins bhí Bunreacht na hÉireann, rud a léirigh an tiomantas a bhí aige dá thír, don daonlathas, agus do mhuintir na hÉireann. Bhí bonn ‘European Merit Medal’ ann freisin, a bhronn an tAontas Eorpach ar an Uasal Collins sa bhliain 1992 mar aitheantas ar an tseirbhís dhíograiseach a thug sé d’Éirinn agus ar an tiomantas a bhí aige don chomhoibriú idirnáisiúnta agus d’Eoraip aontaithe.

Tugadh gliomach airgid ó Bhá Cheanannais (Kells Bay) go dtí an altóir chun a ghrá do na tréimhsí a chaith sé ar saoire agus ag iascaireacht i gContae Chiarraí a léiriú. Ar deireadh, bhí próca mustaird ann chun na cuimhní sona iomadúla a shiombailiú – cuimhní ar a bheith ina shuí timpeall an bhoird dinnéir, ag baint taitnimh as béilí agus as comhrá an-bhríomhar le cairde.

Dúirt an Monsignor Mullins, in ainneoin na dturas go léir a rinne sé thar lear, go mbíodh ar an Uasal Collins filleadh ar Iarthar Luimnigh beagnach gach deireadh seachtaine. Léiríonn scéal amháin an grá sin don bhaile go foirfe. “Seo an áit as ar tháinig sé. Seo an áit a raibh fíor-nasc aige léi. Seo an áit a bhain leis. Sílim go gcuimhneoidh muidne, a lean gairm bheatha Gerard, go deo ar na buaicphointí a bhain lena mhinistreacht agus lena shaol poiblí. Ach ceann amháin a tháinig chun cuimhne dom féin, agus mé ag machnamh ar a shaol le déanaí, ná an iarracht mhór a rinne sé chun saoradh Brian Keenan a chinntiú – fear a bhí á choinneáil ina ghiall i mBeirut ar feadh ceithre bliana go leith ag deireadh na n-ochtóidí.

“Is cuimhin liom a bheith ag féachaint ar Sky News – a bhí nua ag an am – go déanach san oíche, agus Gerard, ina ról mar Aire Gnóthaí Eachtracha, ag taisteal go Damascus ar eitleán an rialtais chun Brian Keenan a thabhairt ar ais go hÉirinn. Ba nóiméad neamhghnách é a tharraing aird ollmhór ó na meáin ar fud an domhain ar fad.”

An lá dár gcionn, anseo in Iarthar Luimnigh, i bparóiste Thuar na Fola, bhí ionadaithe ón deoise agus an pobal áitiúil ag teacht le chéile timpeall am lóin chun Aifreann sochraide a cheiliúradh dá sagart paróiste – fear eile as Mainistir na Féile, an tAthair Dan Murphy, nach maireann.

“Ní gá a rá, bhí an chaint ar fad sa sacraistí i measc na sagart, roimh an Aifreann, dírithe ar scaoileadh saor Brian Keenan agus an ról a bhí ag Gerard sa scéal sin. Bhí bród ann gurbh é duine dár muintir féin a bhí i lár an aonaigh ar an ardán domhanda, agus bhí fiú na sagairt a bhí báúil le Fine Gael ar aon intinn leis an méid sin. Um meán lae, thosaíomar ar Aifreann sochraide an Athar Murphy, agus ag pointe éigin le linn an Aifrinn, bhí beagán corraí agus torainn le cloisteáil gar do dhoras mór na heaglaise.

“Agus nuair a osclaíodh an doras, tháinig Gerard isteach. Dhá uair an chloig déag roimhe sin, bhí sé i Damaisc agus súile an domhain mhóir dírithe air. Cúpla uair an chloig ina dhiaidh sin, bhí sé i dTuairín na bhFál ag sochraid shagart paróiste na háite. Sin é Gerard duit. Bhí a phobal féin i gcónaí ina thosaíocht aige; sheas sé i ndlúthpháirtíocht le muintir Thuairín na bhFál nuair a bhásaigh an tAthair Dan Murphy.”

Luaigh Monsignor Mullins gur dúirt duine dá chomhghleacaithe sa sacraistí ina dhiaidh sin: “Caithfidh gur dhein Dan Murphy a leithéid agus a rinne Monsignor Horan tráth — rúidbhealach a thógáil i dTuairín na bhFál ionas go bhféadfadh scaird-eitleán an rialtais tuirlingt ann!”

“Ach sin é Gerry. Bhí sé fréamhaithe sa bhaile i gcónaí. Níor chaill sé an nasc sin riamh. Agus le blianta beaga anuas, de réir mar a chuaigh sláinte Gerard in olcas, thug sé aghaidh ar na dúshláin iomadúla a bhain leis an dul in aois le dínit mhór agus le diongbháilteacht mhór; níor lorg sé an spotsolas ná cabhair ar bith riamh.

D’iompair sé é seo ar fad ina thost. Thug sé aghaidh ar an drochshláinte le neart agus le spiorad — tréithe a bhí tipiciúil dó, is dócha — agus lean sé air ag seasamh an fhóid go dtí an deireadh. Cuimhnigí ar fhocail an dara léacht inniu ó Naomh Pól: ‘Tá an comhrac maith curtha agam, tá an rás críochnaithe agam, tá an creideamh coinnithe agam’.

“Tá a rás rite ag Gerard, gan dabht. D’fhan sé dílis do na luachanna agus do na prionsabail a mhúnlaigh a shaol — luachanna a bhí fréamhaithe ina chreideamh Críostaí. Fágann sé ina dhiaidh oidhreacht seirbhíse, tiomantais agus dílseachta a leanfaidh de bheith ina inspioráid dúinn.” Thug a nia, Michael Collins, óráid chomórtha álainn ina ndearna sé tagairt do gach rud, ó laethanta an-deacra na dTrioblóidí go dtí cruinnithe le Nelson Mandela agus Margaret Thatcher.

“Thar ceann bhean chéile Gerard, Hilary, a dheirfiúr, Mary, mhuintir Collins, agus muidne go léir a raibh grá againn dó, go raibh maith agaibh as a bheith anseo inniu chun Gerard a cheiliúradh agus cuimhneamh air. Don domhan mór, ba fhathach i bpolaitíocht na hÉireann é Gerry Collins. Bhí sé ina Theachta Dála (TD) ar feadh i bhfad do Iarthar Luimnigh, ina aire rialtais i gcuid de na hoifigí stáit is airde, agus ina Leas-Uachtarán ar Pharlaimint na hEorpa.

“Ach dóibh siúd a raibh aithne mhaith acu air, ní raibh ann ach Gerard – fear céile díograiseach, cara dílis, fear bródúil as Mainistir na Féile, agus duine a raibh teas, géarchúis intinne, agus daonnacht dhomhain ag baint leis, tréithe a chuaigh i gcion ar gach duine a tháinig ina threo.”

Ar feadh 30 bliain, toghchán i ndiaidh toghcháin, thogh muintir Iarthar Luimnigh an tUasal Collins, agus é i gcónaí ar bharr an vótaíochta.

“Ach is cuma cé na dualgais a bhí air i mBaile Átha Cliath nó in áiteanna eile, bhí nasc láidir ag Gerard lena chuid fréamhacha. Bhí a thiomantas d’Iarthar Luimnigh iomlán, agus bhí sé ar fáil i gcónaí do mhuintir Mhainistir na Féile agus do mhuintir an chontae ar fad.

“Sa bhaile, bhíodh an fón ag bualadh gan stad, lá agus oíche, agus ag an deireadh seachtaine chomh maith. Mar Aire Dlí agus Cirt ag deireadh na 1970idí, le linn laethanta an-deacra na dTrioblóidí, bhí Gerard i gcroílár cuid de na géarchéimeanna slándála ba dhúshlánaí i stair nua-aimseartha na hÉireann. Cé nach raibh ionam ach buachaill óg ag an am sin, is cuimhin liom go beoga an brú dian, gan staonadh, a bhí air, chomh maith leis an mbagairt leanúnach dá shábháilteacht phearsanta. Tá a fhios agam gur theastaigh neart fisiciúil agus neart intinne thar na bearta ó Gerard agus ó Hilary araon ag an am sin.”

“Ina Aire Gnóthaí Eachtracha na hÉireann agus ina Uachtarán ar Chomhairle Airí an Aontais Eorpaigh, ghlac Gerard seasamh daingean, bunúsach maidir leis an Afraic Theas. Nuair a bhí daoine eile ag brú chun smachtbhannaí i gcoinne réimeas an apartheid a mhaolú, sheas Gerard an fód; d’áitigh sé go gcaithfeadh brú ón Eoraip leanúint ar aghaidh go dtí go dtiocfadh athrú fíor, buan i gceist, mar go raibh tuilleadh tuillte ag muintir na hAfraice Theas.”

Díreach 16 mhí ina dhiaidh sin, i mí an Mheithimh 1991, aisghaireadh reachtaíocht an apartheid go foirmiúil.

“D’inis Gerard scéal álainn faoin gcaoi ar bhuail sé le Nelson Mandela sa tSaimbia i 1990, go gairid tar éis do Mandela teacht amach as an bpríosún, agus faoin gcaoi ar bhronn sé cóip de Leabhar Cheanannais air. Ní raibh a spéaclaí féin ag Mandela, mar sin d’iarr sé ar Gerard a chuid spéaclaí a fháil ar iasacht chun breathnú ar an leabhar. Dealraíonn sé go raibh eolas an-mhaith ag Mandela ar Leabhar Cheanannais.

“Tá grianghraf den scoth ar crochadh in oifig Gerard ina bhfuil Mandela ag caitheamh spéaclaí Gerard. Ach nuair a bhí sé críochnaithe, chuir Mandela na spéaclaí ina phóca uachtair, agus d’áitigh sé gur leis féin iad. Ós rud é nach raibh an dara péire spéaclaí ag Gerard leis, dúirt sé go raibh gá leis an mealltacht agus na scileanna taidhleoireachta ar fad a bhí aige chun a chuid spéaclaí a fháil ar ais ó Nelson Mandela.”

Bhí géar-intinn agus greann géar ag an Uasal Collins freisin — rud nach raibh aon phrótacal taidhleoireachta in ann a chosc, fiú i gcás ‘An Bhean Iarainn’.

“I 1990, tar éis cruinniú de chinn stáit an Aontais Eorpaigh i gCaisleán Bhaile Átha Cliath, bhí Gerard ag dul in éineacht le Príomh-Aire na Breataine, Margaret Thatcher, ón gcruinniú síos na céimeanna i dtreo an ghrúpa feithiclí a bhí ag fanacht léi. D’iompaigh an tUasal Thatcher i dtreo Gerard agus dúirt sí: ‘A Uasail Collins, d’fhág muid foirgnimh an-deasa agaibh, nach d’fhág?’ Rinne Gerard an gáire a bhí ina shainchomhartha aige agus d’fhreagair sé: ‘Sin amháin toisc nach raibh sibh in ann iad a thabhairt libh.’”

Dúirt Michael Collins go raibh an tUasal Collins in ann brath ar a bhean chéile, Hilary, mar ancaire dó le linn gach céim dá shaol — trí gach toghchán, gach stoirm, agus gach glao gutháin a tháinig i lár na hoíche. “Bhuail Gerard agus Hilary le chéile ag damhsa de chuid Chlub Badmantan Abbeyfield i gCill Airne sa bhliain 1965, agus ar feadh níos mó ná 60 bliain, bhí an t-ádh ar Gerard go raibh Hilary ina pháirtí, ina dhuine muiníne, agus ina thacaí is láidre aige. Cibé stoirm pholaitiúil a bhí ag séideadh amuigh ansin, ba sa bhaile le Hilary a d’aimsigh Gerard an neart a bhí aige.”

Dúirt Michael Collins go raibh an-bhród ar a uncail go raibh a nia, Niall, tar éis traidisiún polaitiúil mhuintir Collins a leanúint ar aghaidh chomh láidir sin.

“Cibé acu ag stiúradh báid amach ó chósta Chiarraí a bhí Gerard, nó ag stiúradh caibidlíochtaí idirnáisiúnta casta, d’fhan sé socair ag an stiúir, choinnigh sé a shúil ar an léaslíne, thug sé aire dá chriú, agus d’fhill sé abhaile chuig Hilary ag deireadh an lae.

“Nuair a iarradh ar Gerard a mhíniú cad a spreag é le linn na ndéaga blianta sin d’obair gan stad gan sos agus faoi bhrú ollmhór, níor chuir sé fealsúnacht pholaitiúil chasta chun cinn. Is minic a d’fhreagair sé le frása simplí a chuala mé á rá aige go minic thar na blianta: ‘Toisc go bhfuil an pobal tuillte níos fearr’. Ní mana a bhí ann.

“Ba é sin an t-ancaire morálta a bhí mar bhonn le gach rud a rinne sé. Cibé acu a theaghlach, a chomharsana in Mainistir na Féile, muintir Iarthar Luimnigh, muintir na hÉireann, nó muintir na hEorpa a bhí i gceist, chreid Gerard go fírinneach go raibh an rud is fearr ar fad tuillte ag an bpobal, agus gach lá dá shaol, thug sé an rud sin go díreach dúinn. A Gerard, go raibh maith agat as do sheirbhís, do mhisneach, do ghreann, agus do ghrá. Go raibh suaimhneas síoraí ag d’anam séimh,” a dúirt Michael Collins mar fhocal scoir.

Ag deireadh Aifreann na Sochraide, d’oscail an Taoiseach Micheál Martin agus an tAire Stáit Niall Collins an Trídhathach Éireannach agus leag siad ar chónra an Uasail Collins í. Chuir Niall Collins a lámh go réidh ar an gcónra mar shláán deireanach.

Iompraíodh an chónra ar ghuaillí síos an phasáiste agus ar aghaidh go dtí an áit a mbeadh an tUasal Collins ar a shos deireanach, i Reilig Íde Naofa, Mainistir na Féile.

Go raibh suaimhneas síoraí aige.