Diúltaíonn an Taoiseach d’éilimh ar cháin ar bhrabúis bhreise comhlachtaí fuinnimh

Tá diúltaithe ag an Taoiseach d’iarratais ar cháin ar bhrabúis bhreise (windfall tax) ar chomhlachtaí fuinnimh mar bhealach chun costais bhreosla atá ag ardú go tapa a laghdú.

Dúirt Micheál Martin nach bhfuil “aon fhianaise” ann go laghdódh sé praghsanna, ach dúirt sé freisin go gcoimeádfaí an scéal faoi athbhreithniú.

Dúirt leas-cheannaire na Sóisial-Daonlathach, Cian O’Callaghan, go bhfuil brabúis na gcomhlachtaí fuinnimh “ag borradh go mór”, agus d’iarr sé go gcuirfí cáin ar bhrabúis bhreise na gcomhlachtaí sin.

Ag labhairt dó Dé Céadaoin, dúirt an tUasal O’Callaghan: “Cén fáth a bhfuiltear ag súil go n-iompróidh teaghlaigh in Éirinn an t-ualach iomlán a bhaineann leis na costais seo atá ag ardú go tapa, go háirithe nuair atá brabúis na gcomhlachtaí fuinnimh ag borradh?

“Ní raibh siad riamh i riocht níos fearr ó thaobh airgeadais de.

“Inné féin, d’fhógair an ESB a bhrabúis don chéad sé mhí den bhliain. Tá méadú beagnach €100 milliún tagtha orthu.

“Inniu, fuaireamar amach go bhfuil ardú tuarastail ollmhór de €161,000 i ndán dá Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin – méadú 51%.

“Tá brabúis ollmhóra á ndéanamh ag comhlachtaí fuinnimh, agus daoine scothaosta ag fulaingt leis an bhfuacht.

“In áit ligean don bhrabúsú uafásach agus náireach seo tarlú, d’fhéadfá cáin a thabhairt isteach ar a gcuid brabús breise; d’fhéadfá seasamh a ghlacadh agus a rá le comhlachtaí fuinnimh nach iad teaghlaigh na hÉireann a iompróidh an t-ualach a bhaineann leis na costais seo a íoc.

“Nach bhfágtar muintir na tíre seo – atá ag íoc na bpraghsanna leictreachais is airde san Eoraip cheana féin – gan pingin rua fágtha acu.

“Chuirfeadh cáin ar bhrabúis bhreise iallach ar chomhlachtaí fuinnimh praghsanna a laghdú trí bhagairt go dtógfaí a gcuid brabús breise ar fad uathu. Chabhródh sé seo go díreach le teaghlaigh atá i gcruachás mór.”

D’aontaigh an tUasal Martin leis an méid a dúirt an tUasal O’Callaghan, gur rud “mímhasúil” é leas a bhaint as an ngéarchéim fuinnimh.

“Is rud fíor-mhímhasúil é d’aon chuid den slabhra soláthair – cibé acu mórdhíoltóir nó miondíoltóir é, agus cibé áit ina bhfuil sé – leas a bhaint as an ngéarchéim ar leibhéal idirnáisiúnta chun níos mó airgid a bhaint amach ó dhaoine.”

Mar sin féin, dúirt sé nach bhfuil aon fhianaise ann go laghdódh cáin ar bhrabúis bhreise praghsanna fuinnimh.

“Rinneamar é sin le linn na géarchéime deireanaí; níor laghdaigh sé na praghsanna,” a dúirt an tUasal Martin. “Áfach, is é an buntáiste a bhaineann leis ná go gcuireann sé cuid den ioncam ar ais chuig an Rialtas i bhfoirm aon bhrabúis gan choinne a gnóthaíodh.

“Níl raon leathan i gceist leis maidir leis na comhlachtaí sa tír seo a bhféadfaimis díriú orthu.

“Níl an t-ádh linn go bhfuil comhlachtaí móra ola agus fuinnimh againn mar a déarfá, ach tá ceisteanna againn freisin maidir le scagadh agus araile — nithe a gcaithfimid a bheith cúramach fúthu, go hionraic, ó thaobh an tsoláthair de.

“Is furasta teacht ar smaointe atá ró-shimplí. Agus admhaím gur chuireamar cáin ar bhrabúis gan choinne i bhfeidhm an uair dheireanach. Sílim gur tháinig breis agus 200 isteach mar ioncam.

“Níor laghdaigh sé sin na praghsanna, ach ar a laghad thug sé ioncam éigin don Rialtas. Táimid ag coinneáil súil ghéar ar an scéal sin.”